X
تبلیغات
فقط مقاله - داروسازي

فقط مقاله

تو خشنود باشي و ما رستگار...

داروسازي

 

داروسازی

در علم پزشکی برای مداوای یک بیمار، روش‌های متعددی از جمله دارو درمانی، جراحی و روان درمانی وجود دارد. که در این میان دارو درمانی به عنوان متداول‌ترین شیوه در تمام دنیا شایع است و رشته داروسازی، رشته‌ای است که در همین زمینه با بیماران و مردم مرتبط می‌گردد. همچنین یک داروساز در صورت ناموفق بودن رژیم دارو درمانی باید علل عدم موفقیت را بررسی کند. از همین رو می‌توان گفت رشته داروسازی بخشی از علوم پزشکی است که در رابطه با تولید و ساخت دارو، بررسی وضعیت دارو در بدن انسان و موجودات زنده و میزان تأثیر دارو در سلامت جامعه و کم کردن بحران‌های بیماری‌زا نقش ایفا می‌کند. به عبارت دیگر رشته داروسازی به شناخت ماده مؤثر، فرموله کردن این ماده (تبدیل ماده مؤثر به فرمی که قابل مصرف برای بیمار باشد مثل قرص، کپسول، شربت یا استفاده از روش‌های تزریقی‌) و بررسی اثرات دارو بر بدن بیمار می‌پردازد. شاید جالب باشد که بدانید حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد علت ناموفق شیوه مداوای یک بیمار، به دارو مربوط می‌شود؛ یعنی کیفیت دارو، انتخاب نوع‌دارو و نحوه استفاده از دارو (این که بیمار دارو را با چه مواد غذایی یا داروهای دیگر استفاده کرده‌است) می‌تواند اثر دارو را تضعیف کند. و این وظیفه یک داروساز است که علت را تشخیص دهد و در این زمینه پزشک معالج را راهنمایی کند

داروسازی بالینی یا فارماکوتراپی یکی از شاخه‌های داروسازی است که بیشتر در زمینه مشاوره دارویی برای پزشکان فعالیت دارد. پزشکان متخصص می‌توانند پاسخ سوالات تخصصی دارویی خود را از داروسازان بالینی دریافت کنند. این رشته نیز مانند رشته پزشکی به زیر شاخه‌های متعدد از قبیل کودکان، عفونی، داخلی، مراقبتهای ویژه و غیره تقسیم می‌شود. امروزه در دنیا به تعداد تخصصهای پزشکی موجود، تخصصهای داروسازی بالینی به وجود آمده است. هدف از این رشته مصرف بهینه دارو یا به عبارتی جایگزین نمودن داروهای تجویز شده با داروهای بهتر، کاهش مصرف اقلام دارویی، تغییر مقادیر مصرف دارو می‌باشد. مصرف بهینه فقط کم مصرف کردن نیست بلکه درست مصرف کردن است. برخی از وظایف این گروه از متخصصین عبارتند از: بررسی تاریخچه دارویی بیمار، نظارت بر مصرف صحیح دارو توسط بیمار، بررسی عوارض جانبی داروها و گزارش آنها، پیگیری غلظتهای دارویی در بیماران برای جلوگیری از مسمومیتها، دستیابی به دوز صحیح درمانی (پایش) و کم کردن مدت بستری شدن بیماران و ارائه مشاوره دارویی به پزشکان.

رشته داروسازی با تحقیق و پژوهش عجین شده است و هر ساله تعدادی داروی جدید وارد بازار می‌شود كه نتیجه تحقیقات چندساله دانشگاه ها و مراكز تحقیقاتی است. به همین دلیل داوطلب این رشته باید به تحقیق علاقه‌مند باشد چون اعتبار علمی این رشته تا حدود زیادی به انجام كارهای تحقیقاتی بستگی دارد.
شاید بتوان گفت كه امروزه وجه تمایز داروسازی از رشته‌های پزشكی و دندان پزشكی در انجام پایان نامه‌های تحقیقاتی و كاربردی این رشته است.
اگر كسی به كارهای تحقیقاتی عشق می‌ورزد و می‌خواهد تحقیقی انجام دهد كه در جهت رفع دردها و نیاز‌های بشری باشد، داروسازی یكی از بهترین رشته‌های دانشگاه است كه می‌تواند آرزوی او را برآورده سازد.
دانشجوی داروسازی باید در علوم پایه مثل فیزیولوژی، شیمی و فیزیك توانمند باشد. همچنین در صورت قوی‌بودن در درس ریاضی می‌تواند در گرایش‌های مختلف داروسازی مثل طراحی دارو، سیستم‌های موجود در كارخانه‌های داروسازی و شبكه‌های رایانه‌ای داروخانه‌ها و بیمارستان‌ها از كامپیوتر بخوبی استفاده كند.
داروسازی تلفیقی از علوم پایه و بالینی است و به همین دلیل توانمندی در دروس فیزیك، شیمی و زیست‌شناسی برای این رشته ضروری است. همچنین دانشجوی این رشته برای ارائه خدمات به بیماران باید بتواند با افراد بدرستی ارتباط برقرار كرده و خوب صحبت كند و در ضمن فردی سخت‌كوش و جدی باشد چون دروس این رشته بسیار فراگیر و متنوع بوده و هم جنبه حفظی و هم جنبه فهمیدنی دارد و در نتیجه به همت و تلاش قابل توجه نیازمند است.
با توجه به این كه بیشتر كتب درسی این رشته به زبان انگلیسی است، دانشجوی داروسازی باید به زبان انگلیسی مسلط باشد تا بتواند از كتب و مجلات علمی موجود به خوبی بهره‌ ببرد.

داروسازي‌ از گذشته‌هاي‌ دور در بين‌ مردم‌ وجود داشته‌ است‌ و تاريخي‌ بس‌ طولاني‌ دارد. در ايران‌ مردم‌ از گياهان‌ به‌ عنوان‌ مرهم‌ دردهاي‌ خود استفاده‌ مي‌كردند. طبيبان‌ گذشته‌ يا به‌ قولي‌ حكيمان‌ بوسيله‌ داروهاي‌ گياهي‌ بيماران‌ خود را درمان‌ مي‌كردند. اكنون‌ نيز در طب‌ سنتي‌ از بسياري‌ از داروهاي‌ گياهي‌ استفاده‌ مي‌شود و بسياري‌ از مردم‌ هنوز هم‌ داروهاي‌ گياهي‌ را بيشتر از داروهاي‌ شيميايي‌ مي‌پذيرند و خود را به‌ وسيله‌ آن‌ها درمان‌ مي‌كنند. از آنجايي‌ كه‌ بسياري‌ از بيماري‌هاي‌ توسط‌ داروهاي‌ گياهي‌ درمان‌ نمي‌شود دانشمندان‌ و شيميدانان‌ روش‌هاي‌ شيميايي‌ را براي‌ توليد دارو پيش‌ گرفتند.

 از زمان‌ جنگ‌ جهاني‌ دوم‌ كه‌ پني‌ سيلين‌ كشف‌ شد راهنماي‌ تازه‌اي‌ براي‌ علم‌ داروسازي‌ باز شد و داروهاي‌ زيادي‌ به‌ دليل‌ كشف‌ پني‌ سيلين‌ توليد شد.

 از قديم‌ ايام‌ دارو و مصرف‌ آن‌ در ين‌ مردم‌ جهان‌ وجود داشته‌ است‌ و قدمت‌ بسيار طولاني‌ دارد در كشور ايران‌ بيشتر مردم‌ از گياهان‌ داوريي‌ استفاده‌ مي‌كردند كه‌ هنوز هم‌ در بعضي‌ از مناطق‌ رواج‌ دارد و حكيمان‌ آن‌ روز به‌ وسيله‌ گياهان‌ بيماران‌ خود را درمان‌ مي‌كردند و بعضي‌ از افرادي‌ كه‌ فعلا در طب‌ سنتي‌ فعاليت‌ دارند از گياهان‌ دارويي‌ استفاده‌ مي‌كند و مردم‌ هم‌ بعضي‌ طوري‌ عادت‌ كردند كه‌ به‌ هيچ‌ وجه‌ از داروهاي‌ شيميايي‌ استفاده‌ نمي‌كنند و فقط‌ از داورهاي‌ گياهي‌ استفاده‌ مي‌كنند ولي‌ بشر به‌ اين‌ باور رسيد كه‌ همه‌ بيمارها بوسيله‌ گياهان‌ درمان‌ نمي‌شود و بايد از روش‌هاي‌ شيميايي‌ استفاده‌ نمود و دانشمندان‌ در اين‌ حوزه‌ فعاليت‌هاي‌ بسيار... را شروع‌ كرده‌اند بطوري‌ كه‌ از جنگ‌ جهاني‌ دوم‌ پني‌ سيلين‌ كشف‌ شد و به‌ دنبال‌ آن‌ داروهاي‌ ديگر به‌ روي‌ كار آمد و امروزه‌ دارو به‌ عنوان‌ يك‌ ابزار مؤثر و كارا در علم‌ پزشكي‌ و دندانپزشكي‌ و دامپزشكي‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرد زيرا اگر داروي‌ خوب‌ و مفيد نباشد فعاليت‌ پزشكان‌ نيز بي‌ فايده‌ خواهد بود و هرچه‌ داروها كارسازتر باشد در حقيقت‌ به‌ علم‌ پزشكي‌ نيز بهاي‌ بيشتري‌ داده‌ مي‌شود از اين‌ رو تمام‌ كشورها رشته‌اي‌ به‌ نام‌ داروسازي‌ را در عرصه‌ دانشگاه‌هاي‌ خود داير نموده‌اند و دانشجويان‌ كه‌ وارد دانشگاه‌ مي‌شوند با ساخت‌ و ساز داروهاي‌ آشنا شده‌ و به‌ دليل‌ اين‌ كه‌ فرمولاسيون‌ اغلب‌ داروها از كشورهاي‌ خارج‌ وارد مي‌شود داورسازان‌ ايران‌ نقش‌ عمده‌اي‌ در اين‌ كار ندارند ولي‌ فعلا كشور خودمان‌ نيز اكثر داروها را توليد مي‌نمايد و فعاليت‌ داروسازان‌ روز به‌ روز مهم‌تر مي‌شود علم‌ دارو سازي‌ بر پايه‌ علم‌ شيمي‌ استوار است‌ و دانشجوياني‌ كه‌ وارد اين‌ رشته‌ مي‌شوند علاوه‌ بر دروس‌ زبان‌هاي‌ خارجي‌ و شيمي‌ عمومي‌ و... درس‌هاي‌ تخصصي‌ مربوطه‌ را در زمينه‌ شيمي‌ تجزيه‌، شيمي‌ آلي‌، شيمي‌ دارويي‌، بيوشيمي‌، فارماكولوژي‌، سم‌شناسي‌، گياه‌شناسي‌ و فارماكودينامي‌ آموخته‌ و اكثر داروها را روي‌ حيوانات‌ آزمايش‌ مي‌كند و محاسن‌ و عوارض‌ آن‌ را مورد بررسي‌ قرار مي‌دهند.

 

 طول‌ مدت‌ تحصيل‌ اين‌ رشته‌ در مقطع‌ دكترا 6 سال‌ است‌ كه‌ افراد بعد از ترم‌ هشتم‌ به‌ عنوان‌ كارآموز وارد داروخانه‌ يا كارخانه‌ داروسازي‌ مي‌شوند و كم‌ كم‌ فعاليت‌ خود را شروع‌ مي‌نمايند و اين‌ رشته‌ در ايران‌ براي‌ افرادي‌ كه‌ محقق‌ مي‌شوند داروخانه‌ داير نمايند بسيار پردرآمد مي‌باشد و... اين‌ كه‌ ادامه‌ تحصيل‌ در اين‌ رشته‌ نيز در دانشگاه‌هاي‌ كشور وجود دارد و در رشته‌هاي‌ تخصصي‌ مثل‌ شيمي‌ دارويي‌، رشته‌ فارماكولوژي‌ و سم‌شناسي‌ مي‌توان‌ ادامه‌ تحصيل‌ داد.

 

علوم مرتبط داروسازی

  • علوم پایه پزشکی و داروسازی: علوم مرتبط و علوم اضافه شده
  • آناتومی: مطالعه ساختمان فیزیکی موجودات زنده می‌باشد. در مقابل آناتومی ماکروسکوپی یا آناتومی گیاهی، سیتولوژی و هیستولوژی یا بافت شناسی، درباره ساختمانهای میکروسکوپی می‌باشند.
  • شیمی حیات: مطالعه شیمی موجود در موجودات زنده، بخصوص درباره ساختمان و عملکرد اجزا شیمیائی آنها می‌باشد.
  • بایواثیک: میدان مطالعه‌ای از جنبه فلسفه و مذهب در مورد ارتباط بیولوژی، علم، داروسازی و اخلاق می‌باشد.
  • بایواستاتیک
  • سلول شناسی: مطالعه میکروسکوپی یاخته‌های منفرد می‌باشد.
  • امبریولوژِی یا جنین شناسی: مطالعه توسعه اولیه موجودات زنده می‌باشد.
  • اپیدمولوژی: مطالعه دموگرافی روند بیماری می‌باشد، و شامل مطالعه همه‌گیریها می‌باشد، هر چند به این محدود نمی‌شود.
  • سلامت عمومی
  • ژنتیک: مطالعه ژنها، و نقش آنها در توارث بیولوژیکی.
  • هیستولوژی: مطالعه ساختمانهای بافتهای بیولوژی با میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی می‌باشد.
  • ایمنی شناسی: مطالعه سیستم ایمنی می‌باشد، که به طور مثال در انسان شامل سیستم ایمنی مادرزادی و ... می‌باشد.
  • میکروبیولوژی: مطالعه میکروارگانیزمها است که شامل protozoa، باکتری ، fungi و ویروسها می‌باشد.
  • عصب شناسی: موضوعی است که به بررسی مکانیسمهای اثر دارو، پاسخ بدن به دارو را روشن می‌کند.

 

 

داروسازی صنعتی (چگونگی تهیه داروها)

تولید دارو در مقیاس بسیار زیاد را "داروسازی صنعتی"می‌نامند. وقتی یک ماده شیمیایی که احتمال دارد اثر دارویی داشته باشد و در آزمایشگاه سنتز شد، برای آزمایشهای بالینی حیوانی و انسانی فرستاده می‌شود، از آنجایی که این آزمایشها بر روی تعداد محدودی صورت می‌پذیرد، مقدار داوری لازم را در همان آزمایشگاه می‌توان تهیه نمود. وقتی یک دارو از تمامی آزمایشهای بالینی موفق بیرون آمد و اجازه ورود به بازار را گرفت، باید آن را در مقادیر خیلی زیاد یا اصطلاحا در مقیاس صنعتی تولید نمود. این اولین مرحله دشوار کار است، چرا که در بسیاری از موارد روشهای آزمایشگاهی، برای مقادیر بسیار زیاد قابل اجرا نیستند و باید برای یک تولید در مقیاس صنعتی یک روش خاص صنعتی پیدا کرد.

بارها دیده شده است، سنتر جسم در آزمایشگاه با راندمان بسیار بالا انجام گرفته ولی چندین سال طول کشیده تا روش صنعتی آن بدست آید و چه بسا آن دارو برای تولید صنعتی مقرون به صرفه تشخیص داده نشده است. پس برای تبدیل یک سنتز آزمایشگاهی به تولید صنعتی تحقیقات جدید را باید از ابتدا شروع کرد. مدیریت یک کارخانه پس از تعیین روشهای تولید صنعتی یک دارو، پا به مرحله بعدی می‌گذارد که مرحله تهیه مواد اولیه برای تولید صنعتی یک داروی خاص می‌باشد. مهمترین ماده، همان ماده شیمیایی است که اثر دارویی دارد و اصطلاحا آن را "ماده موثر" می‌نامند. به دلایل گوناگون فیزیک و اینکه دارو به چه شکلی (قرص، کپسول، شربت و..) باید تهیه شود، مواد دیگری را همراه ماده موثر می‌کنند. که آنها را "مواد جانبی" می‌نامند. حال این مساله که ماه موثر و مواد جانبی چگونه و به چه نسبت باید با هم مخلوط شوند تا یک شکل دارویی با شرایط مناسب را بدست آورند، خود فصلی جدید در تحقیقات است، که یک کارخانه یا خود مستقیما به نتیجه می‌رسد و یا روشهای دیگر کارخانجات را از آنها خریداری می‌نماید، همچنانکه کارخانه‌های تولید مستقیم ماده موثره می‌تواند آن را از مراکز دیگر خریداری نماید.

در سفارش تهیه مواد اولیه تمامی مواد از قبیل ماده موثره و مواد جانبی در نظر گرفته می‌شوند. البته خرید مواد نیز مسائل مربوط به خود را دارد. مساله بسیار مهم در امر سفارش و خرید، در نظر گرفتن زمان است. چون برنامه تهیه مواد اولیه معمولا چندین ماه به طول می‌انجامد، باید دقت نمود تا زمان سفارش متناسب با زمان‌بندی تولید باشد. مثلا اگر تهیه مواد اولیه تولید یک دارو شش ماه طول می‌کشد، باید شش ماه قبل از تاریخ تولید طبق زمان‌بندی، سفارش مواد انجام شود. البته کارخانجات معمولا در هر مرتبه سفارش مواد، برای تولیدات دو تا سه سال خود، ماده را تهیه می‌نماید. هنگامی که تمامی مواد اولیه موجود باشد، کار تولید را می‌توان شروع کرد. تولید، با توجه به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ماده موثره و مواد جانبی و همچنین شکل دارویی که باید تولید شود، می‌تواند به روشهای گوناگون و با دستگاههای متفاوتی صورت پذیرد. به همین علت کارخانجات به بخشهای کوچکتری تقسیم می‌شوند و هر بخش مسئول تهیه یک نوع فرآورده است. مثل بخشهای قرص، کپسول، شربت، محلولهای تزریقی، کرم و پماد، آمپول و ... .

داروسازی بالینی

داروسازی بالینی یکی از شاخه‌های داروسازی است که در ایران از رشته‌های تخصصی داروسازی محسوب می‌شود و بیشتر در زمینه مشاوره دارویی برای پزشکان فعالیت دارد. پزشکان متخصص می‌توانند پاسخ سوالات تخصصی دارویی خود را از داروسازان بالینی دریافت کنند. این رشته نیز مانند رشته پزشکی به زیر شاخه‌های متعدد از قبیل کودکان، عفونی، داخلی، مراقبتهای ویژه و غیره تقسیم می‌شود. امروزه در دنیا به تعداد تخصصهای پزشکی موجود، تخصصهای داروسازی بالینی به وجود آمده است. هدف از این رشته "مصرف بهینه دارو" یا به عبارتی جایگزین نمودن داروهای تجویز شده با داروهای بهتر، کاهش مصرف اقلام دارویی، تغییر مقادیر مصرف دارو (کم یا زیاد کردن مقدار مصرف دارو) می‌باشد. مصرف بهینه فقط کم مصرف کردن نیست بلکه درست مصرف کردن است.

برخی از وظایف این گروه از متخصصین عبارتند از: بررسی تاریخچه دارویی بیمار، نظارت بر مصرف صحیح دارو توسط بیمار، بررسی عوارض جانبی داروها و گزارش آنها، پیگیری غلظتهای دارویی در بیماران برای جلوگیری از مسمومیتها، دستیابی به دوز صحیح درمانی (پایش) و کم کردن مدت بستری شدن بیماران و ارائه مشاوره دارویی به پزشکان.

داروسازی رشته‌ای بالینی است، زیرا داروساز با بیمار سروکار دارد و آخرین حلقه زنجیره درمانی است. داروخانه محلی است که در آنجا داروساز می‌تواند اطلاعات لازم را در اختیار بیمار قرار دهد تا با مصرف صحیح دارو به نتیجه مطلوب درمانی دست یابد. از همین رو، یکی از اهداف گروه داروسازی در دراز مدت این است که دوره عمومی داروسازی را به سمت داروسازی بالینی سوق دهد تا داروسازانی که به مردم خدمات دارویی ارائه می‌دهند، کارآیی لازم برای پاسخگویی به سوالات بالینی بیماران را داشته باشند و در ضمن بتوانند با پزشکان ارتباط بهتری برقرار کنند و تبادل نظر نزدیکتری با پزشکان و سایر حرف پزشکی داشته باشند. اینها همه، با تغییر در آموزش داروسازی مقدور خواهد بود. در برنامه‌ریزی آموزش داروسازی، که دو سال گذشته مورد بازنگری قرار گرفته است، آموزش موادی تحت عنوان "داروسازی جامعه‌نگر" منظور شده است که در آینده به اجرا در خواهد آمد.

داروساز بالینی می‌تواند خدمات بسیاری در سطح بیمارستانها ارائه دهد. در حال حاضر در کشور ما در برخی از بیمارستانهای تهران از جمله بیمارستان دکتر شریعتی، بیمارستان روزبه و تا حدودی در بیمارستان امام خمینی این خدمات با همکاری پزشکان و داروسازان ارائه می‌شوند.
مشکل داروسازی در کشور ما عدم توسعه داروسازی بیمارستانی است. داروخانه‌ها، بیشتر شبیه انبار دارویی هستند و بیمارستانها برای ارائه خدمات دارویی در داروخانه‌هایشان سرمایه‌گذاری نکرده‌اند، در نتیجه این موضوع در ارائه خدمات بالینی اثر منفی به جای گذاشته است، زیرا برای داشتن خدمات دارویی بالینی خوب، ناچار به داشتن داروخانه بیمارستانی خوب و همچنین داروساز بیمارستانی هستیم. قابل ذکر است که با سرمایه گذاری روی داروسازی بالینی و داروسازی بیمارستانی به دلیل کاهش مدت بستری بیمار در بیمارستان، بازگشت نیروی کار به جامعه، و مصرف بهینه دارو و کاهش هزینه‌های دارویی، در کل هزینه‌های درمانی کاسته خواهد شد.

تاریخچه داروسازی در ایران

  • در سال 1335 رشته داروسازی از دانشکده پزشکی، داروسازی دندانپزشکی، داروسازی و دندانپزشکی جدا شد و به صورت رشته ای مستقل در رئیس این دانشکده دکتر مهدی نامدار بود.
  • از سال 1342 به بعد نظام آموزش داروسازی که از نظام فرانسوی اقتباس شده بود به نظام آمریکایی تبدیل شد و از سال تحصیلی 1343-1342 دروس این رشته به صورت واحدهای درسی ارائه گردیدند.
  • از سال 1350 به بعد دوره تحصیلی در دانشکده‌های داروسازی به صورت 6 سال پیوسته تصویب شد که به فارغ التحصیلان پس از گذراندن پایان نامه تحقیقاتی درجه دکترای داروسازی داده میشود.

 

راههای تجویز دارو

داروها ممکن است از راههای مختلفی که در زیر گفته شده است تجویز شود.
از راه زیرزبانی: قرص و یا قطره
از راه رکتوم یا واژن: شیاف ، محلول
از راه استمعال موضعی: مالیدنی، قطره (چشم و گوش و بینی)
از راه استشناقی: (اسپری، اینهالر و …)

بیشتر داروها را پزشک پس از شنیدن شرح حال بیماران از زبان خود بیمار و معاینه او، تجویز می‌شود، و برخی داروها نیز هستند که بدون نیاز به نسخة پزشک در اختیار بیماران گذارده می‌شوند مانند برخی مسکنها (مانند استامینوفن، …) و ویتامینها و بعضی شربتهای سرفه، قابل ذکر است که بیمارانی که داروها را بدون نسخه پزشک خریداری می‌نمایند اطلاع درستی از آنها ندارند و چه بسا دارویی را نابجا به کار برند و یا به علت ندانستن اثر جانبی آن دستخوش عوارض ناگواری شوند، بنابراین نباید خودسرانه و بدون مشورت با پزشک دارو مصرف کرد یا داروی خود را به دیگران توصیه کرد. لازم به ذکر است پس از مطالعه این کیف و پی بردن به اثرهای مفید درمانی و اثرهای سوء جانبی داروها، مجاز نیستند که بر اساس این اطلاعات دارویی که بر اساس این اطلاعات دارویی برای خود و دیگران تجویز کنند.

فارغ التحصيلان كه شغلشان دارو فروشي يا نسخه پيچي است .  آنچه خوانديد ،تنها نظر يك نفر نيست بلكه ديدگاه صد ها داوطلب آزمون سراسري است . جواناني كه معتقد بودند وجهه رشته دارو سازي فقط به  عنوان دكتراي آن والا اين رشته حرفي براي گفتن ندارد چرا كه بايد بعد از 5 يا 6 سال درس خواندن به رحرفه دارو فروشي رضايت داد.   اين نشان ميدهد كه متاسفانه بسياري مردم و از جمله تعداد قابل توجهي از داوطلبان آزمون سراسري شناخت صحيحي از رشته دارو سازي ندارند . در واقع آنها نميدانند كه نه تنها شغل يك يك فارغ التحصيل دارو سازي ،دارو فروشي نيست بلكه فقط هدف اين رشته نيز تربيت دارو ساز نميباشد. چرا كه دارو سازي تنها يكي از تخصص هاي غارغ التحصيل اين رشته است . دكتر مجتبي مجتهد زاده مدير گروه دارو سازي باليني دانشگاه تهران در اين زمينه ميگويد :"در علم پزشكي براي مداواي يك بيمار روشهاي متعددي از جمله دارو درماني ، جراحي و روان درماني وجود دارد كه در اين ميان دارو دارو درماني به عنوان متداولترين شيوه در تمام دنيا شايع ميباشد و رشته دارو سازي ، رشته اي است كه در همين زمينه با بيماران و مردم مرتبط ميگردد از همين رو به نظر من دارو سازي عنوان مناسبي براي اين رشته نيست . چون فارغ التحصيل اين رشته نبايد حتما در كارخانه يا لابراتوار داروسازي كاربكند بلكه فعاليت اصلي فارغ التحصيلان اين رشته ، ارائه خدمات دارويي است يعني يك دارو ساز بايد به ارائه مشاوره دارويي و بررسي روشهاي دارو سازي و ضعفهاي احتمالي موجود در رژيم هاي دارو درماني بپردازد " وي در توضيح موارد فوق مي گويد: "بايد بدانيم كه تمامي بيماران بخصوص بيماراني كه مشكلات مزمن دارند مثل بيماران ديابتي و فشار خوني، بيماراني كه از بحران عفوني رنج ميبرند و جمعيت هاي ويژه از جمله  سالمندان ، خانمهاي باردار و نوزادان نياز به مشاوره دارويي دارند . يعني دارو ساز بايد با توجه به خصوصيات فيزيكي هر بيمار ، زمان استفاده از دارو و دز مناسب براي او را مشخص كند . همچنين يك دارو ساز در صورت ناموفق بودن رژيم دارو درماني بايد علل عدم موفقيت را بررسي كند . چون حدود 30 تا 50 درصد علت ناموفق بودن شيوه مداواي يك بيمار ، به دارو مربوط مي شود . يعني كيفيت دارو ،انتخاب نوع دارو و نحوه استفاده از دارو (اين كه بيمار دارو را با چه مواد غذايي يا دارو هاي ديگر استفاده كرده است)ميتواند اثر دارو را تضعيف كند و اين وظيفه يك دارو ساز است كه علت را تشخيص داده و در اين ضمينه پزشك معالج را راهنمايي كند .                                                               از همين رو ميتوان گفت كه رشته دارو سازي بخشي از علوم پزشكي است كه دررابطه با توليد و ساخت دارو، بررسي وضعيت دارو در بدن انسان و موجودات زنده و ميزان تاثير دارو در سلامت جامعه و كم كردن بحرانهاي بيماري زا نقش ايفا ميكند . دكتر خلج استاد دارو سازي دانشگاه تهران نيز در معرفي اين رشته ميگويد : يكي از مهم ترين رشته هاي علمي دنيا چه از نظر خدماتي و چه از نظر تحقيقاتي رشته دارو سازي است . چرا كه از يك سو فارغ التحصيل اين رشته از نظر نحوه مصرف دارو، ميزان مصرف، زمان مصرف، تداخل اثر داروي مورد نظر با دارو هاي ديگر ، تداخل اثر دارو با غذا ، مسموميت هاي دارويي ، لزوم قطع مصرف دارو در صورت عوارض ناخواسته دارويي ، مشاور بيمار و پزشك است و از سوي ديگر تحقيقات در دارو سازي و رشته هاي وابسته هميشه از مهمترين تحقيقات علمي بوده است و در سال هاي آتي نيز به طور قطع ، تحولات بيوتكنولوژي بيشتر متعلق به دارو سازي خواهد بود

 

هدف:تربيت داروسازي                                                                                            نتيجه نهايي: فارغ التحصيلان كه شغلشان دارو فروشي يا نسخه پيچي است .  آنچه خوانديد ،تنها نظر يك نفر نيست بلكه ديدگاه صد ها داوطلب آزمون سراسري است . جواناني كه معتقد بودند وجهه رشته دارو سازي فقط به  عنوان دكتراي آن والا اين رشته حرفي براي گفتن ندارد چرا كه بايد بعد از 5 يا 6 سال درس خواندن به رحرفه دارو فروشي رضايت داد.                                                      اين نشان ميدهد كه متاسفانه بسياري مردم و از جمله تعداد قابل توجهي از داوطلبان آزمون سراسري شناخت صحيحي از رشته دارو سازي ندارند . در واقع آنها نميدانند كه نه تنها شغل يك يك فارغ التحصيل دارو سازي ،دارو فروشي نيست بلكه فقط هدف اين رشته نيز تربيت دارو ساز نميباشد. چرا كه دارو سازي تنها يكي از تخصص هاي غارغ التحصيل اين رشته است . دكتر مجتبي مجتهد زاده مدير گروه دارو سازي باليني دانشگاه تهران در اين زمينه ميگويد :"در علم پزشكي براي مداواي يك بيمار روشهاي متعددي از جمله دارو درماني ، جراحي و روان درماني وجود دارد كه در اين ميان دارو دارو درماني به عنوان متداولترين شيوه در تمام دنيا شايع ميباشد و رشته دارو سازي ، رشته اي است كه در همين زمينه با بيماران و مردم مرتبط ميگردد از همين رو به نظر من دارو سازي عنوان مناسبي براي اين رشته نيست . چون فارغ التحصيل اين رشته نبايد حتما در كارخانه يا لابراتوار داروسازي كاربكند بلكه فعاليت اصلي فارغ التحصيلان اين رشته ، ارائه خدمات دارويي است يعني يك دارو ساز بايد به ارائه مشاوره دارويي و بررسي روشهاي دارو سازي و ضعفهاي احتمالي موجود در رژيم هاي دارو درماني بپردازد " وي در توضيح موارد فوق مي گويد: "بايد بدانيم كه تمامي بيماران بخصوص بيماراني كه مشكلات مزمن دارند مثل بيماران ديابتي و فشار خوني، بيماراني كه از بحران عفوني رنج ميبرند و جمعيت هاي ويژه از جمله  سالمندان ، خانمهاي باردار و نوزادان نياز به مشاوره دارويي دارند . يعني دارو ساز بايد با توجه به خصوصيات فيزيكي هر بيمار ، زمان استفاده از دارو و دز مناسب براي او را مشخص كند . همچنين يك دارو ساز در صورت ناموفق بودن رژيم دارو درماني بايد علل عدم موفقيت را بررسي كند . چون حدود 30 تا 50 درصد علت ناموفق بودن شيوه مداواي يك بيمار ، به دارو مربوط مي شود . يعني كيفيت دارو ،انتخاب نوع دارو و نحوه استفاده از دارو (اين كه بيمار دارو را با چه مواد غذايي يا دارو هاي ديگر استفاده كرده است)ميتواند اثر دارو را تضعيف كند و اين وظيفه يك دارو ساز است كه علت را تشخيص داده و در اين ضمينه پزشك معالج را راهنمايي كند .                                                               از همين رو ميتوان گفت كه رشته دارو سازي بخشي از علوم پزشكي است كه دررابطه با توليد و ساخت دارو، بررسي وضعيت دارو در بدن انسان و موجودات زنده و ميزان تاثير دارو در سلامت جامعه و كم كردن بحرانهاي بيماري زا نقش ايفا ميكند . دكتر خلج استاد دارو سازي دانشگاه تهران نيز در معرفي اين رشته ميگويد : يكي از مهم ترين رشته هاي علمي دنيا چه از نظر خدماتي و چه از نظر تحقيقاتي رشته دارو سازي است . چرا كه از يك سو فارغ التحصيل اين رشته از نظر نحوه مصرف دارو، ميزان مصرف، زمان مصرف، تداخل اثر داروي مورد نظر با دارو هاي ديگر ، تداخل اثر دارو با غذا ، مسموميت هاي دارويي ، لزوم قطع مصرف دارو در صورت عوارض ناخواسته دارويي ، مشاور بيمار و پزشك است و از سوي ديگر تحقيقات در دارو سازي و رشته هاي وابسته هميشه از مهمترين تحقيقات علمي بوده است و در سال هاي آتي نيز به طور قطع ، تحولات بيوتكنولوژي بيشتر متعلق به دارو سازي خواهد بود .                                                                               دكتر سيما صدراي يكي ديگر از اساتيد دارو سازي اين رشته نيز در معرفي دارو سازي ميگويد : " رشته دارو سازي به شناخت ماده موثر ، فرموله كردن اين ماده ( تبديل ماده موثر  به فرمي كه قابل مصرف براي بيمار باشد مثل قرص ، كپسول ، شربت و يا استفاده از روش هاي تزريقي ) و بررسي اثرات دارو بر بدن بيمار مي پردازد"وي در ادامه در مورد اهميت بخش دارو سازي صنعتي ( فرموله كردن دارو ) ميگويد :      " در حال حاضر حدود 40 يا 50 نوع شكل دارويي متداول وجود دارد و اين در حالي است كه هر روز در دنيا شركت هاي مختلف دارو سازي ، سيستم هاي دارو رساني  جديد تري ارائه ميدهند  و تلاش ميكنند كه فرم دارو ، بهتر و نحوه استفاده از آن راحت تر گردد "                                                                                                  دكتر شفيعي رئيس دانشكده دارو سازي دانشگاه تهران نيز در مورد واحد هاي اين رشته ميگويد:                                                                                               " دروس رشته دارو سازي شامل دو قسمت عمده علوم پايه و علوم تخصصي ميشود كه دانشجويان در آغاز علوم پايه را كه حدود 80 واحد است ، ميخواند و سپس در امتحان جامع علوم پايه شركت كرده و در صورت قبولي وارد دوره علوم تخصصي ميشوند كه درس هاي اين دوره شامل شيمي دارويي ، دارو گياهي ، دارو سازي صنعتي ، سم شناسي و درمان شناسي ميگردد و در 3 ترم آخر نيز هفته اي يك روز در دارو خانه هاي دانشگاه يا دارو خانه هاي ديگر دوره كارآموزي را ميگذرانند و در نهايت با ارائه يك پايان نامه تحقيقاتي پس از 5 يا 6 سال فارغ التحصيل ميشوند."                                                                                                      آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:                                                                      امروزه رشته دارو سازي بر خلاف شكل سنتي آن معمول است . يعني يك دكتر دارو ساز وظيفه دارد كه در مورد نحوه استفاده از داغرو بيمار را راهنمايي كند و همچنين در صورت مشاهده دارو هاي نا همگون در يك نسخه ، عوارض ناشي از تداخل داروهاي مذكور را به پزشك معالج اطلاع دهد . براي مثال اگر بيماري داروي " اريترومايسين" را كه يك نوع آنتي بيوتيك است همزمان با " ترفنادين " كه يك نوع آنتي هيستامين است، مصرف كند، باعث اختلال در ضربان قلب و حتي مرگ بيمار خواهد شد . حال اگر پزشكي هر دو دارو را براي بيمار تجويز كند ،  اين وظيفه يك دكتر دارو ساز است كه با پزشك معالج تماس گرفته و از بروز يك بحران فيزيولوژي جلوگيري نمايد . به همين دليل در حال حاضر نه تنها هر دارو خانه نياز به يك دكتر دارو ساز به عنوان مسئول فني دارو خانه دارد بلكه متخصصان رشته داروسازي به عنوان مشاور پزشك در امر تجويز دارو ، بايد در بيمارستان ها نيز حضور داشته باشند .                                                                                            

دكتر مجتهد زاده در همين زمينه ميگويد :                                                                 ”با وجودي كه امروزه شاهد يك بحران كاري در رشته هاي پزشكي هستيم اما نه تنها تعداد فارغ التحصيلان رشته  داروسازي زياد نيست بلكه كم نيز هست . چون در يك بينارستان به ازاي هر 110 تخت يك دكتر دارو ساز باليني و دو دكتر دارو ساز عمومي لازم است . البته بايد توجه داشت كه آنچه مورد نياز مااست ، دكتر داروسازي است كه خدمات دارويي ارائه ميدهد نه آن كسي كه دارو فروشي يا نسخه پيچي كند !"                                                                                            دكتر شفيعي نيز در مورد فرصت هاي شغلي فارغ التحصيلان اين رشته ميگويد :   "درست است كه در چند سال گذشته به علت تعداد زياد فارغ التحصيلان ، فرصت هاي كاري اين رشته كم شده است اما با  اين وجود 90 درصد فارغالتحصيلان اين رشته جذب بازار كار ميشوند كه از اين ميان بيش از 80 درصد جذب دارو خانه و مابقي در صنايع داروسازي (صنايع ساخت و كنترل دارو ) و كارخانه هاي آرايشي  بهداشتي مشغول به كار ميشوند و يا در كارهاي اجرايي وزارت بهداشت ، درمان آموزش پزشكي فعاليت ميكنند "                                                                         از سوي ديگر در حال حاضر حدود 97 در صد داروهاي مورد نياز كشور(از نظر عددي ) در كارخانه هاي متعهد دارو سازي داخل كشور ساخته ميشود و بدون شك كارشناسان و متخصصان موجود در اين كارخانه ها ، فارغ التحصيل  رشته دارو سازي هستند . همچنين در 5 دارو خانه بزرگ دارو سازي كشور وجود بخش تحقيقات دارويي و كار در اين زمينه الزامي شده است اين در حالي است كه اكثر كارخانه هاي دارو سازي كشور داراي واحدي بنام واحد تحقيقات هستند و در نتيجه امكان فعاليت هاي تحقيقاتي براي فارغ التحصيلان علاقه مند و مستعد اين رشته مهيا ميباشد .                                                                                                      دكتر صدراي در همين زمينه  ميگويد :                                                                   " در رشته دارو سازي دست براي تحقيق خيلي باز است . چون علاوه بر كار در بخش تحقيقات كارخانه هاي دارو سازي ، فارغ التحصيل اين رشته ميتواند به طور خصوصي نيز به ويژه در بخش دارو هاي گياهي تحقيق كند و يا در حالي كه در داروخانه كار ميكند ، به تحقيقات نيز بپردازد يعني به روي نسخه هاي بيماران مطالعات تحقيقاتي انجام دهد .                                                                         دكتر خلج نيز در مورد فرصت هاي شغلي اين رشته ميگويد :                                   " يك دكتر دارو ساز علاوه بر كار در شبكه هاي بهداشتي،درماني (داروخانه هاو بيمارستان ها) ميتواند در كارخانجات دارويي ،آرايشي ،بهداشتي ، غذايي و مواد اوليه دارويي كار بكند و يا مديريت سيستم هاي مختلف بهداشتي ، درماني را به عهده بگيرد .                                                                                                    توانايي هاي جسمي ، علمي ، رواني  و ... مورد نياز و قابل توصيه : رشته دارو سازي با تحقيق و پژوهش عجين شده است و هر ساله تعدادي داروي جديد وارد بازار ميشود كه نتيجه تحقيقات چند ساله دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي است . به همين دليل داوطلب اين رشته بايد به تحقيق علاقه مند باشد چون اعتبار علمي اين رشته تا حدود زيادي به انجام كار هاي تحقيقاتي بستگي دارد .        دكتر علي اصغر همتي استاد دارو سازي دانشگاه اهواز  در ادامه ميگويد :               " شايد بتواند گفت كه امروزه وجه تمايز دارو سازي از رشته هاي پزشكي و دندانپزشكي  در انجام پايان نامه هاي تحقيقاتي و كاربردي اين رشته است .                   دكتر خلج نيز با اشاره به اهميت تحقيق در اين رشته مي گويد:                             " اگر كسي به كار هاي تحقيقاتي عشق مي ورزد و مي خواهد تحقيقي انجام دهد كه در جهت رفع درد ها و نياز هاي بشري باشد ، دارو سازي يكي از بهترين رشته هاي دانشگاه است كه ميتواند آرزوي او را برآورده سازد وي در مورد ويژگي هاي ديگر دانشجوي اين رشته مي گويد: دانشجوي دارو سازي بايد در علوم پايه مثل فيزيولوژي ، شيمي و فيزيك توانمند باشد . همچنين در صورت قوي بودن در درس رياضي ميتواند در گرايش هاي مختلف دارو سازي مثل طراحي دارو ، سيستم هاي موجود در كارخانه هاي دارو سازي و شبكه هاي رايانه اي داروخانه ها و بيمارستان ها از كامپيوتر به خوبي استفاده كند .                                                              دكتر مجتهد زاده در اين زمينه ميگويد:                                                                  "دارو سازي تلفيقي از علوم پايه و باليني است و به همين دليل توانمندي در دروس  فيزيك ، شيمي و زيست شناسي براي اين رشته ضروري است . همچنين دانشجوي اين رشته  براي ارايه خدمات به بيماران بايد بتواند با افراد به درستي ارتباط بر قرار كرده و خوب صحبت كند و در ضمن فردي سخت كوش و جدي باشد چون دروس اين رشته بسيار فراگير و متنوع بوده و هم جنبه حفظي و هم جنبه فهميدني دارد و در نتيجه به همت و تلاش قابل توجه نياز مند است . "                زهره غلامي دانشجوي دارو سازي دانشگاه تهران نيز با اشاره به اين كه بيشتر كتب درسي اين رشته به زبان انگليسي است ، ميگويد:                                                " دانشجوي دارو سازي بايد به زبان انگليسي مسلط باشد تا بتواند از كتب و مجلات علمي موجود به خوبي بهره ببرد ."                                                                وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:( كارشناسي ارشد و ...)             پس از اخذ مدرك دكتراي عمومي داروسازي به شرط داشتن معدل كل بالاتر از 15 ، دانشجو ميتواند در امتحان دوره تخصصي شركت كند . دانشجويان  پذيرفته شده در دوره تخصصي بسته به گرايش تحصيلي خود ، واحد هاي گوناگون و متنوع ديگري را (تقريبا 40 واحد ) در سطح پيشرفته و تخصصي مي گذرانند كه بخش عمده آن پايان نامه تخصصي است . قبل از انتخاب پايان نامه تخصصي ، دانشجو بايد در امتحان جامع تخصصي كه در سطح كشور برگزار ميشود نمره قبولي را كسب نمايد . سرانجام پس از نگارش و دفاع از پايان نامه به اخذ مدرك دكتراي تخصصي  نائل مي ايد.  رشته هاي تخصصي دارو سازي كه در حال حاضر در داخل كشور

  ارائه ميگردند عبارت است از : شيمي دارويي ، دارو سازي ، مفردات پزشكي ، راديو فارماسي ، فارماكولوژي ، مواد خوراكي و آب شناسي ، فرآورده هاي آرايشي و بهداشتي ، دارو سازي بيمارستاني ، فرآورده هاي بيولوژيك ، زهر شناسي .                علاوه بر رشته هاي ياد شده ، فارغ التحصيلان رشته داروسازي عمومي مي توانند در تخصصهاي علوم پايه پزشكي نظير : بيوشيمي ،انگل شناسي پزشكي ، ميكروب شناسي پزشكي ، فيزيو لوژي ، آمار حياتي ، تغذيه ، ايمونولوژي ، ويروس شناسي و ژنتيك نيز شركت نمايند .                                                                                    

+ نوشته شده در  89/10/20ساعت 11:51  توسط سید محسن صفائی  | 

 
GreenGraph h3